Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στις πρόσφατες δηλώσεις και ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, οι οποίες αφορούν την ενδεχόμενη εγκατάσταση αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο αλλά και τις αναφορές σχετικά με πιθανή αποστολή τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών F-16 στα κατεχόμενα της Κύπρου.
Η Αθήνα, μέσω του υπουργείου Εξωτερικών, επανέλαβε ότι η ελληνική θέση στο συγκεκριμένο ζήτημα παραμένει σαφής και αμετάβλητη, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς περί παραβίασης διεθνών συμφωνιών ή αποστρατιωτικοποίησης νησιών του Αιγαίου.
Η ελληνική θέση για τα νησιά του Αιγαίου
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Λάνα Ζωχιού παρέπεμψε σε προηγούμενη επίσημη ανακοίνωση της ελληνικής διπλωματίας, στην οποία ξεκαθαρίζεται ότι οι μονομερείς τουρκικές κατηγορίες για αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών είναι αβάσιμες και έχουν απορριφθεί επανειλημμένα από την Αθήνα.
Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, το νομικό καθεστώς που διέπει τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου καθορίζεται από συγκεκριμένες διεθνείς συμφωνίες. Πρόκειται κυρίως για:
- τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923,
- τη Σύμβαση του Μοντρέ του 1936,
- τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947.
Οι συμφωνίες αυτές, όπως επισημαίνει το ελληνικό ΥΠΕΞ, ορίζουν με σαφήνεια το νομικό πλαίσιο και τις υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων κρατών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη των Παρισίων, γεγονός που, σύμφωνα με την Αθήνα, περιορίζει τη δυνατότητα της Άγκυρας να επικαλείται συγκεκριμένες διατάξεις της.
Η ελληνική κυβέρνηση τονίζει ότι η αμυντική θωράκιση των νησιών αποτελεί κυρίαρχο δικαίωμα της χώρας και είναι απαραίτητη για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από αυξημένη γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η θέση της Ελλάδας για την Κύπρο
Στο ίδιο πλαίσιο, η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ υπογράμμισε ότι η Κύπρος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή, παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε, το 37% του κυπριακού εδάφους παραμένει υπό παράνομη τουρκική κατοχή για περισσότερα από πενήντα χρόνια, γεγονός που εξακολουθεί να επηρεάζει την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική κυβέρνηση επανέλαβε ότι η στήριξη προς την Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί διαχρονική και ιστορική υποχρέωση της Ελλάδας, ειδικά σε περιόδους όπου ενδέχεται να απειληθεί η ασφάλεια του νησιού.
Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι οποιαδήποτε συνεργασία ή συνδρομή της Ελλάδας προς τη Λευκωσία έχει καθαρά αμυντικό χαρακτήρα, αποσκοπώντας αποκλειστικά στην ενίσχυση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή.
Τι συζητήθηκε μεταξύ Γεραπετρίτη και Φιντάν
Σημαντική διευκρίνιση έδωσε επίσης το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών σχετικά με πρόσφατη επικοινωνία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, κατά τη διάρκεια της συνομιλίας δεν συζητήθηκε ούτε το θέμα της εγκατάστασης συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο ούτε το ζήτημα πιθανής στρατιωτικής συνδρομής προς την Κύπρο.
Η αναφορά αυτή έγινε προκειμένου να αποσαφηνιστεί ότι τα ζητήματα που εγείρει η τουρκική πλευρά δεν αποτέλεσαν αντικείμενο διμερούς διαλόγου σε πρόσφατο επίπεδο υπουργών Εξωτερικών.
Μετεγκατάσταση της ελληνικής πρεσβείας στην Τεχεράνη
Η κ. Ζωχιού ανακοίνωσε ακόμη ότι η ελληνική πρεσβεία στην Τεχεράνη μεταφέρεται προσωρινά στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν για λόγους ασφαλείας, εξέλιξη που σχετίζεται με την ευρύτερη αστάθεια στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με εταίρους και συμμάχους στη Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο.
Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών έχουν ήδη πραγματοποιήσει επαφές με κυβερνήσεις της περιοχής, εκφράζοντας την αλληλεγγύη της Ελλάδας και υπογραμμίζοντας την ανάγκη επικράτησης της διπλωματίας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, στοιχείο που αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την παγκόσμια οικονομία και τη διεθνή ασφάλεια.
Η στάση της Ελλάδας για ενδεχόμενη ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ
Στο πλαίσιο των συζητήσεων για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνική κυβέρνηση διευκρίνισε ότι θα στηρίξει οποιαδήποτε απόφαση λάβει η Κυπριακή Δημοκρατία σχετικά με πιθανό αίτημα ένταξης στο ΝΑΤΟ.
Η θέση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη πολιτικής και στρατηγικής στήριξης της Αθήνας προς τη Λευκωσία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή μεταβάλλονται.
Η αντίδραση της Τουρκίας
Νωρίτερα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας είχε εκδώσει ανακοίνωση με την οποία επανέφερε το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, αντιδρώντας έντονα στην πιθανή εγκατάσταση των συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ορισμένα νησιά, όπως η Λήμνος και η Κάρπαθος, θα έπρεπε να διατηρούν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς βάσει διεθνών συνθηκών.
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας στα συγκεκριμένα νησιά συνιστά παραβίαση των όρων των συμφωνιών, ενώ τονίζεται ότι τέτοιες ενέργειες «βλάπτουν τις σχέσεις μεταξύ συμμάχων στο ΝΑΤΟ».
Παράλληλα, η τουρκική πλευρά κατηγορεί την Ελλάδα ότι επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τις περιφερειακές κρίσεις για την ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των συμφερόντων της.
Ένταση αλλά και διπλωματικές ισορροπίες
Η αντιπαράθεση γύρω από τα συστήματα Patriot και το καθεστώς των νησιών του Αιγαίου αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τις ευαίσθητες ισορροπίες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Παρά την ένταση στη ρητορική, η Αθήνα συνεχίζει να τονίζει ότι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συνθηκών αποτελεί τον μοναδικό δρόμο για τη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα υπογραμμίζει ότι η αμυντική της πολιτική είναι απολύτως νόμιμη και αποσκοπεί αποκλειστικά στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας και της περιφερειακής ασφάλειας.
